Vì sao bố mẹ luôn hỏi: "Ăn cơm chưa?"

Có những câu hỏi được lặp đi lặp lại nhiều đến mức ta gần như không còn để ý đến ý nghĩa của chúng. "Ăn cơm chưa?" có lẽ là một trong số đó.

Mỗi lần điện thoại hiện lên dòng chữ "Mẹ gọi", rất nhiều người đã có thể đoán trước cuộc hội thoại sẽ diễn ra như thế nào. Chưa cần hỏi hôm nay công việc ra sao, có mệt không hay cuối tuần có về nhà không, câu đầu tiên gần như luôn là: "Ăn cơm chưa?"

Đoạn hội thoại diễn ra sau đó sẽ là:

"Con ăn rồi mẹ."

"Hôm nay ăn gì?"

"Ăn cơm tự nấu"

"Ừ…"

Rồi cuộc gọi kết thúc.

Có khi cả ngày chẳng nhắn gì, nhưng đến tối, bố hoặc mẹ vẫn gọi chỉ để hỏi đúng một câu ấy. Có người còn đùa rằng bố mẹ dường như chỉ có đúng một chủ đề để nói. Lần nào gọi cũng hỏi. Sáng hỏi, trưa hỏi, tối lại hỏi. Đi làm xa thì hỏi. Đi công tác cũng hỏi. Về quê cũng hỏi. Thậm chí vừa mới trả lời "con ăn rồi", vài tiếng sau vẫn có thể nhận được một tin nhắn: "Tối nhớ ăn cơm đấy".

Có bao giờ bạn thắc mắc, vì sao bố mẹ thường hỏi "ăn cơm chưa" hay không?

Câu trả lời là bố mẹ muốn biết con có đang sống tốt không?

Bởi với bố mẹ, "ăn" chưa bao giờ chỉ là một hoạt động diễn ra ba lần mỗi ngày. Trong ký ức của rất nhiều người lớn lên ở giai đoạn còn nhiều thiếu thốn, ăn đủ, ăn no đồng nghĩa với khỏe mạnh, với bình yên, với việc một người đang có cuộc sống ổn định. Có lẽ vì vậy mà đến tận hôm nay, khi điều kiện sống đã khác đi rất nhiều, cách thể hiện sự quan tâm ấy vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Với nhiều bậc phụ huynh, ăn uống tử tế luôn là nền tảng của mọi thứ. Chỉ cần con ăn đúng bữa, ăn đủ chất, họ sẽ yên tâm rằng con vẫn còn sức khỏe để học tập, làm việc và đối mặt với những áp lực ngoài kia. Đó cũng là cách quan tâm thiết thực nhất mà bố mẹ có thể dành cho con, ngay cả khi khoảng cách chỉ còn được nối bằng một cuộc gọi hay vài dòng tin nhắn

Mặt khác, với không ít bậc phụ huynh, "Ăn cơm chưa?" còn là một cách mở đầu câu chuyện rất tự nhiên. Khi con cái ngày một lớn, công việc, các mối quan hệ hay thế giới riêng của chúng cũng trở nên khác xa những gì bố mẹ từng trải qua. Họ không phải lúc nào cũng biết nên bắt đầu từ đâu hay hỏi điều gì để không khiến con cảm thấy bị dò xét.

Vì thế, một câu hỏi về bữa cơm trở thành "điểm chạm" an toàn nhất. Từ câu trả lời "Con ăn rồi", cuộc trò chuyện có thể tiếp tục với hàng loạt câu hỏi khác như hôm nay đi làm thế nào, có mệt không hay cuối tuần có về nhà không.

Có lẽ vì vậy mà "Ăn cơm chưa?" chưa bao giờ chỉ là câu hỏi về một bữa ăn. Đó là cách bố mẹ gõ nhẹ vào cánh cửa cuộc sống của con, để nhắc rằng ở đầu dây bên kia vẫn luôn có người dõi theo, chỉ cần biết con vẫn khỏe mạnh và tự chăm sóc bản thân là đã đủ yên lòng.

Điều đặc biệt là câu hỏi ấy không chỉ phổ biến trong một gia đình, mà gần như xuất hiện ở khắp mọi nhà.

Đi học xa, cuộc gọi đầu tiên từ mẹ là: "Ăn cơm chưa?".

Đi làm về muộn, vừa mở cửa đã nghe: "Ăn gì chưa con?".

Cuối tuần về quê, chưa kịp ngồi xuống đã được hỏi: "Có đói không? Để mẹ hâm cơm."

Thậm chí nhiều cuộc trò chuyện của người Việt cũng bắt đầu bằng chuyện ăn uống. Sau lời chào là hỏi ăn gì, ăn chưa, rồi từ đó mới chuyển sang công việc, học hành hay những câu chuyện khác. Bữa cơm vô tình trở thành cánh cửa mở đầu cho rất nhiều cuộc đối thoại trong gia đình.

Bởi từ rất lâu rồi, mâm cơm chưa bao giờ chỉ là nơi để no bụng.

Đó là nơi cả nhà gặp nhau sau một ngày dài. Là lúc bố kể chuyện ở cơ quan, mẹ hỏi chuyện học hành của con, ông bà nhắc cháu mặc thêm áo khi trời trở lạnh. Có những gia đình ít khi ngồi nói chuyện riêng với nhau, nhưng gần như ngày nào cũng gặp nhau bên mâm cơm.

Bữa cơm, theo một cách rất tự nhiên, trở thành nơi tình cảm được nuôi dưỡng qua những câu hỏi tưởng như vụn vặt nhất.

Có một điều khá thú vị là nhiều bố mẹ Việt rất ít khi nói "Bố mẹ yêu con" hay "Bố mẹ nhớ con".

Không phải vì họ không yêu.

Chỉ là thế hệ ấy không quen nói ra.

Tình cảm thường được chuyển thành những lời nhắc rất đời thường.

"Mặc thêm áo."

"Đừng thức khuya."

"Đi đường cẩn thận."

"Nhớ mang ô."

Và quen thuộc nhất vẫn là:

"Ăn cơm chưa?"

Nếu để ý kỹ, đây không hẳn là một câu hỏi nhằm tìm kiếm thông tin. Nó giống một lời chào, một cách bắt đầu cuộc trò chuyện, đồng thời là cách bố mẹ xác nhận rằng con vẫn đang hiện diện đâu đó, vẫn khỏe mạnh, vẫn biết chăm sóc chính mình.

Có lẽ vì thế mà dù con đã ngoài ba mươi, bốn mươi tuổi, có gia đình riêng hay thậm chí đã làm bố mẹ, câu hỏi ấy vẫn không hề thay đổi.

Bởi trong mắt bố mẹ, con vẫn là đứa trẻ từng được nhắc ăn hết bát cơm, từng được gắp thêm miếng thịt, từng được để phần bát canh nóng mỗi khi đi học về muộn.

Người ta thường nói tình yêu cần được thể hiện bằng những lời nói.

Nhưng với nhiều gia đình Việt, tình yêu lại hiện diện qua những điều rất nhỏ.

Là phần cơm được để sẵn dưới lồng bàn.

Là gói bánh mẹ nhét thêm vào balô trước khi lên xe.

Là bát canh vẫn còn nóng khi con về khuya.

Và là một câu hỏi được lặp đi lặp lại suốt hàng chục năm.