Người thương của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và chiếc nhẫn ở ngón áp út, chờ ngày "đón ông về"

Có những chiếc nhẫn được trao trong lễ cưới. Có những chiếc nhẫn là lời hẹn ước của hai người yêu nhau. Còn với bà Nguyễn Thị Lệ, chiếc nhẫn trên ngón áp út suốt gần 60 năm qua chưa từng là nhẫn cưới, nhưng lại là minh chứng cho một cuộc hôn nhân mà bà tự nguyện gìn giữ bằng cả cuộc đời.

Bà là người thương của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Trước khi lên đường tham gia Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, ông chỉ kịp nắm tay người thương và hẹn: "Anh đánh thắng trận này rồi anh về cưới em."

Vậy nhưng, trong ngày vui chiến thắng, ông chẳng trở về. Còn bà, từ ngày ấy đến khi mái đầu bạc trắng, vẫn đeo chiếc nhẫn ở ngón áp út như một lời khẳng định với tất cả mọi người: Bà đã có chồng.

Chiếc nhẫn trên ngón áp út lại chẳng phải nhẫn cưới

Trong căn nhà nhỏ ở Tây Ninh, bà Nguyễn Thị Lệ năm nay đã bước sang tuổi 80. Trên bàn tay hằn dấu thời gian vẫn là chiếc nhẫn giản dị ở ngón áp út.

Đó không phải kỷ vật của ông Huỳnh Văn Quên. Cũng không phải chiếc nhẫn cưới mà hai người từng trao nhau.

Đó chỉ là chiếc nhẫn do mẹ ruột bà tặng. Nhưng với bà Lệ, nó mang một ý nghĩa khác hẳn. Bà chọn đeo nó ở ngón áp út, để bất kỳ ai nhìn vào cũng hiểu rằng trái tim người phụ nữ ấy đã có chủ, dù người đàn ông ấy chưa từng kịp cưới bà, chưa từng cùng bà kề vai cúi đầu trước bàn thờ gia tiên trong ngày trọng đại.

Bà mỉm cười, giọng chậm rãi như đang kể lại một quyết định đã theo mình gần hết một đời người: "Chiếc nhẫn này của mẹ ruột cho tôi. Tôi đeo ngón áp út để thể hiện cho mọi người thấy mình là phụ nữ có chồng rồi, không muốn đi thêm bước nào nữa."

Suốt bao năm, chiếc nhẫn ấy chưa một lần rời khỏi tay bà. Nó lặng lẽ chứng kiến những năm tháng chờ đợi, những mùa xuân đi qua, tờ giấy báo tử viết sai tên và những lần hy vọng rồi thất vọng khi không có thêm tin tức của người lính năm xưa.

"Cả nửa chục người tới hỏi (cưới) mà tôi không có chịu. Tôi đã hứa với ông ấy rồi, bây giờ chết sống gì cũng một lòng thôi." - bà chầm chậm nói.

Bà Lệ gặp ông Huỳnh Văn Quên trong những năm kháng chiến chống Mỹ, khi cả hai đều còn rất trẻ. Lúc ấy, bà là nữ dân công hỏa tuyến, ngày ngày gánh nước, gánh gạo phục vụ chiến trường. Tình yêu của họ bắt đầu giữa bom đạn.

Nhắc lại thời con gái, bà vẫn nhớ từng câu chuyện nhỏ: "Hồi đó thì tôi cũng thích đi theo mấy ổng. Rồi gặp ông này ổng gửi thơ, ổng động viên đi làm nữa. Gánh nước, gánh gạo mà. Vá hai bộ đồ giùm ổng, rồi ổng nói ổng thương. Đồng ý thì ổng về nói gia đình cưới."

Những lá thư hiếm hoi trở thành tài sản quý giá nhất của hai người. Đến bây giờ, bà vẫn thuộc lòng câu thơ ông từng gửi: "Thư về em mong đợi thư lên/Thư đi đừng lạc anh chờ nghe thư."

Bà mỉm cười khi nhớ lại lời hồi đáp năm ấy: "Tôi đáp lại, anh đi làm tròn nhiệm vụ."

Cuối năm 1967, trước khi bước vào chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968, ông Quên tìm gặp bà lần cuối. Ông chỉ kịp nắm tay người yêu và nói lời hẹn ước: "Anh đánh thắng trận này rồi anh về cưới em."

Bà chỉ đáp ngắn gọn: "Em sẽ đợi anh về." Năm chữ ấy trở thành lời hứa theo bà suốt gần cả cuộc đời.

Người con dâu chưa từng mặc áo cưới

Sau chiến dịch Mậu Thân, thư từ bặt vô âm tín. Ngày đất nước thống nhất, bà Lệ vẫn chờ đợi bóng hình thân quen giữa dòng người đoàn tụ:

"Tới hòa bình, ai nấy về hết mà hổng thấy ổng về."

Gia đình sau đó nhận giấy báo tử.

Do tên trên giấy có một chữ bị ghi sai, bà vẫn nuôi hy vọng mong manh rằng ông còn sống ở đâu đó. Không cưới hỏi. Không đăng ký kết hôn. Nhưng bà xin về làm con dâu của gia đình ông Quên.

Suốt gần 60 năm, bà thay ông làm tròn đạo hiếu với mẹ cha, cùng gia đình lo hương khói tổ tiên, phụng dưỡng hai cụ đến những ngày cuối đời. Với nhà ông Quên, bà từ lâu đã thực sự là người con dâu trong gia đình.

Nhắc đến mẹ chồng, đôi mắt bà lại đỏ hoe. Bà nói về đôi bông tai nhỏ đã theo mình suốt mấy chục năm - đó là món quà mẹ ông Quên trao lại sau ngày biết con trai không thể trở về:

"Bà má chồng cho đôi bông tai làm kỷ niệm, lúc đưa cho tôi, bà bảo: 'Nó tính đi đánh trận về thì cưới, mà giờ lỡ nó hy sinh rồi. Giờ má cho con. Gia đình chấp nhận con là con dâu trong nhà.'"

Bà vẫn luôn đeo đôi bông tai ấy mỗi ngày.

Thời gian lặng lẽ trôi. Cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên với bà Lệ cùng gia cũng dần rơi bế tắc. Có những lúc tưởng như lời hẹn năm xưa sẽ mãi mãi không có hồi đáp.

Thế rồi, đầu tháng 7/2026, điều kỳ diệu đã đến.

Trong quá trình quy tập hài cốt các chiến sĩ hy sinh tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), lực lượng chức năng phát hiện một phần hài cốt cùng nhiều di vật mang thông tin trùng khớp với liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.

Cuộc điện thoại báo tin được gọi về Tây Ninh. Cháu gái bà Lệ, chị Nguyễn Thanh Thủy, vẫn nhớ như in khoảnh khắc ấy:

"Có thông tin về hài cốt của ông Huỳnh Văn Quên thì mới điện qua đây báo với bà: 'Chị Hai ơi, tìm được anh Hai rồi'. Bả mừng... mừng trong nước mắt. Nói cái tên Huỳnh Văn Quên là bà nhận ra liền."

Sau 58 năm nằm lại chiến trường, người lính năm xưa cuối cùng cũng tìm được đường trở về với gia đình.

Ông không trở về trong bộ quân phục bạc màu sau ngày chiến thắng như lời hẹn với người thương. Ông trở về dưới lá cờ tổ quốc linh thiêng, cùng những di vật còn sót lại sau chiến tranh và ký ức chưa bao giờ phai trong trái tim người ở lại.

Câu chuyện dần khép lại, chiếc nhẫn trên ngón áp út của bà Lệ vẫn lặng lẽ ánh lên dưới nắng.

Để rồi hôm nay, khi hành trình tìm kiếm cuối cùng cũng le lói hy vọng với việc phát hiện phần hài cốt và di vật được cho là của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, chiếc nhẫn ấy vẫn lặng lẽ đồng hành cùng bà Lệ, chờ đến ngày bà có thể thực sự đón ông trở về dưới bầu trời hòa bình của Tổ quốc - điều người chiến sĩ năm xưa đã dành trọn máu xương để đánh đổi.