Kim cương không phải “vàng phiên bản lấp lánh”: Vì sao loại đá quý này không thể là tài sản tích lũy như vàng?

Từng được xem là biểu tượng của sự giàu có, tình yêu vĩnh cửu và một món đồ xa xỉ có thể lưu giữ giá trị theo thời gian, kim cương tự nhiên đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chưa từng có. Sự bùng nổ của kim cương nhân tạo trong những năm gần đây đã làm đảo lộn toàn bộ thị trường, khiến giá kim cương tự nhiên giảm mạnh, kèm theo đó là thắc mắc: Liệu kim cương có thực sự là một loại tài sản tích lũy giống như vàng?

Theo các chuyên gia trong ngành, câu trả lời ngày càng nghiêng về hướng không.

Thị trường kim cương rơi vào khủng hoảng

Chỉ số Diamond Standard Index (chỉ số theo dõi giá của các viên kim cương đạt tiêu chuẩn đầu tư) đã giảm xuống mức thấp nhất lịch sử vào tháng 2/2026, mức giảm lên tới 68% so với thời kỳ đỉnh cao vào năm 2011.

Trong khi đó, nhu cầu với kim cương tự nhiên vẫn chưa cho thấy dấu hiệu phục hồi rõ rệt. Theo dữ liệu từ De Beers - Tập đoàn khai thác và kinh doanh kim cương lớn nhất thế giới, nhu cầu mua kim cương tự nhiên đã giảm 3 năm liên tiếp từ 2022-2024 và đi ngang vào năm 2025. Ngược lại, kim cương nhân tạo tiếp tục gia tăng sức hút. Dữ liệu từ Tenoris cho thấy doanh số bán theo số lượng của nhóm kim cương nhân tạo có kích thước từ 1,05 đến 1,09 carat đã tăng 3% trong năm 2025 so với cùng kỳ năm trước.

Ông Dan Mano - Giám đốc điều hành công ty kiểm định kim cương Rapaport, nhận định: Thị trường kim cương hiện nay đang bị chia thành hai nửa rõ rệt. Một bên là nhóm kim cương giá rẻ, chất lượng phổ biến đang chịu sức ép cạnh tranh lớn từ kim cương nhân tạo. Bên còn lại là nhóm kim cương tự nhiên, hiếm hoặc có đặc điểm riêng biệt vẫn có khả năng duy trì mức giá cao.

Theo ông Mano, những viên kim cương tự nhiên có trọng lượng lớn đang thể hiện khả năng chống chịu tốt nhất trước sự cạnh tranh từ sản phẩm nhân tạo. Dữ liệu của Tenoris cho thấy nhóm kim cương tự nhiên từ 2,5 đến 2,74 carat là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong năm ngoái, với doanh số tăng 19%. Trong khi đó, các viên kim cương dưới 1,99 carat nhìn chung đều ghi nhận mức giảm doanh số.

Kim cương không còn là “của hiếm”

Trong nhiều thập kỷ, kim cương gắn liền với các cột mốc quan trọng trong đời sống, điển hình nhất là lễ cầu hôn. Các cặp đôi cũng là nhóm khách hàng tạo ra phần lớn nhu cầu tiêu dùng trên thị trường. Tuy nhiên, khi kim cương nhân tạo xuất hiện với mức giá thấp hơn đáng kể nhưng trông hệt như kim cương tự nhiên, nhiều người trẻ bắt đầu thay đổi quan điểm về việc chi một khoản tiền lớn cho kim cương tự nhiên.

Theo khảo sát của nền tảng tổ chức đám cưới The Knot, kim cương nhân tạo chiếm 61% số lượng nhẫn đính hôn được mua trong năm 2025, tăng 239% so với năm 2020. Trong số những người tham gia khảo sát, 85% cho biết tình hình kinh tế đã ảnh hưởng đến các quyết định liên quan đến kế hoạch tổ chức đám cưới.

Trong khi đó, phần lớn người tiêu dùng phổ thông đang chuyển hướng sang các lựa chọn tiết kiệm hơn.

Bên cạnh đó, xu hướng kết hôn giảm tại nhiều quốc gia cũng tác động trực tiếp đến nhu cầu kim cương. Dữ liệu từ Cục Điều tra Dân số Mỹ cho thấy tỷ lệ hộ gia đình tại Mỹ có cấu thành là các cặp vợ chồng kết hôn chỉ còn khoảng 47% vào năm ngoái, giảm mạnh so với mức 66% cách đây nửa thế kỷ.

Paul Zimnisky - Chuyên gia phân tích thị trường kim cương tại Mỹ, cho rằng sự phổ biến của kim cương nhân tạo đã làm thay đổi cách người tiêu dùng nhìn nhận giá trị của kim cương tự nhiên.

“Ngành công nghiệp này đang chịu tác động từ mọi phía” - Ông nói.

Theo vị chuyên gia này, kim cương tự nhiên vẫn có khả năng phục hồi trong tương lai, nhưng rất khó xác định thời điểm. Một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là kim cương nhân tạo đã trở nên quá phổ biến, khiến nhiều người bắt đầu nghi ngờ liệu một viên kim cương lớn, chất lượng cao trên tay người khác có thực sự là kim cương tự nhiên hay không.

Ông Joshua Freedman - Chuyên gia phân tích kim cương tại Rapaport, cho rằng những gì đang diễn ra không đơn thuần là một chu kỳ suy giảm tạm thời mà là một sự thay đổi mang tính dài hạn trong ngành.

“Tôi nghĩ mọi người đã đi đến kết luận rằng đây không chỉ là một giai đoạn suy thoái theo chu kỳ. Đây là một cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng đang diễn ra trong ngành kim cương” - Freedman nhận định.

Kim cương có "kim cương nhân tạo", vàng thì không

Đây là nguyên nhân lớn nhất khiến kim cương ngày càng “lép vế” so với vàng xét trên khía cạnh tích lũy tài sản.

Vàng từ lâu được xem là tài sản tích lũy nhờ khả năng lưu trữ giá trị, tính thanh khoản cao và có một thị trường giao dịch minh bạch trên phạm vi toàn cầu. Một lượng vàng có thể dễ dàng được định giá dựa trên giá quốc tế và quy đổi thành tiền tại nhiều quốc gia.

Trong khi đó, giá trị của kim cương phức tạp hơn rất nhiều. Không có một mức giá chung duy nhất cho mọi viên kim cương, bởi giá bán phụ thuộc vào hàng loạt yếu tố như kích thước, màu sắc, độ tinh khiết, kiểu cắt, thương hiệu và nhu cầu thị trường tại từng thời điểm. Điều này khiến kim cương khó trở thành một tài sản tích lũy phổ biến.

Ngoài ra, kim cương cũng chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố tâm lý và marketing. Trong nhiều năm, ngành công nghiệp kim cương xây dựng hình ảnh đây là biểu tượng của tình yêu, sự thành công và địa vị xã hội. Tuy nhiên, khi công nghệ cho phép tạo ra những viên kim cương nhân tạo gần như tương đồng về mặt vật lý nhưng rẻ hơn nhiều lần, khái niệm về sự khan hiếm - yếu tố quan trọng quyết định giá trị tài sản, bắt đầu bị đặt dấu hỏi.

Vì vậy, dù một số dòng kim cương hiếm, kích thước lớn hoặc có đặc điểm độc đáo vẫn có khả năng giữ giá, kim cương nhìn chung khó được xem là công cụ tích lũy tài sản giống như vàng. Với phần lớn người mua, kim cương vẫn phù hợp hơn với vai trò một món trang sức mang giá trị cảm xúc, thay vì một kênh đầu tư dài hạn để bảo toàn và gia tăng tài sản.

(Nguồn: BI)