Tâm sự của một bác sĩ chuyên ngành Răng Hàm Mặt: "Điều tôi muốn lấy đi không chỉ là chiếc răng khôn, mà là nỗi sợ của bệnh nhân"

Có những người bước vào phòng khám với gương mặt tái mét, rất căng thẳng. Có người mất ngủ cả tuần trước lịch hẹn. Có người đã chịu những cơn đau âm ỉ suốt nhiều năm, chỉ vì một nỗi sợ mang tên... nhổ răng khôn.

Điều kỳ lạ là, sau khi cánh cửa phòng tiểu phẫu mở ra, rất nhiều người lại bật cười.

"Hết rồi hả bác sĩ?"

Đó là câu nói mà BS Nguyễn Thanh Tuấn (Chuyên khoa Răng Hàm Mặt – Hà Nội) nghe nhiều nhất trong suốt nhiều năm làm nghề. Không phải vì chiếc răng khôn quá dễ, mà vì nỗi sợ trong đầu bệnh nhân thường lớn hơn rất nhiều so với những gì thực sự diễn ra.

"Có những người chịu đau suốt nhiều năm, chỉ vì không dám bước vào phòng khám"

"Mỗi tuần tôi đều gặp những bệnh nhân đã chịu đau hàng tháng, thậm chí hàng năm, chỉ vì không dám nhổ răng khôn". BS Tuấn mở đầu câu chuyện bằng một thực tế tưởng như rất quen thuộc trong phòng khám của mình. Theo anh, điều khiến nhiều người trì hoãn không phải vì họ chủ quan với sức khỏe, mà bởi trong suy nghĩ của rất nhiều người, nhổ răng khôn luôn gắn với hai chữ "đau đớn".

Điều thú vị là, sau mỗi ca điều trị, câu nói anh nghe nhiều nhất lại là: "Ơ bác sĩ, xong rồi ạ?". Đó không phải là lời khen dành cho một ca nhổ quá nhanh, mà là phản ứng của những người nhận ra trải nghiệm thực tế khác rất xa so với nỗi sợ họ đã tự hình dung suốt nhiều năm.

PV: Trong hàng nghìn ca nhổ răng khôn đã thực hiện, điều gì khiến bác sĩ nhớ nhất?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Tôi không nhớ hết những chiếc răng khó, nhưng lại nhớ rất nhiều gương mặt bệnh nhân. Có một bạn nữ ngoài 20 tuổi đến gặp tôi sau gần 5 năm sống chung với một chiếc răng khôn mọc lệch. Bạn ấy kể rằng mình từng nhiều lần đau đến mất ngủ, lợi sưng đi sưng lại, ăn uống rất khó khăn, nhưng cứ mỗi lần định đi nhổ thì lại hủy lịch vì sợ. Bạn đã xem quá nhiều video trên mạng, đọc quá nhiều bình luận về những ca nhổ đau, sưng, biến chứng nên nỗi sợ cứ lớn dần theo thời gian.

Hôm đến phòng khám, bạn ngồi ngoài gần nửa tiếng vẫn chưa dám bước vào. Khi gặp tôi, điều đầu tiên bạn hỏi không phải là chi phí hay thời gian điều trị, mà là: "Bác sĩ ơi, có đau lắm không?".

Tôi nghĩ rất nhiều bệnh nhân đều giống như vậy. Điều họ cần trước tiên không phải là một cuộc tiểu phẫu, mà là một người giúp họ bình tĩnh lại.

PV: Bác sĩ đã làm gì trong tình huống đó?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Tôi không vội đưa bệnh nhân lên ghế điều trị. Tôi dành thời gian trò chuyện, giải thích tình trạng răng, từng bước sẽ diễn ra như thế nào và những cảm giác bệnh nhân có thể gặp trong suốt quá trình. Khi người bệnh hiểu chuyện gì đang xảy ra với cơ thể mình, họ sẽ bớt lo lắng hơn rất nhiều. Tôi luôn tin rằng, điều trị không bắt đầu từ lúc cầm dụng cụ, mà bắt đầu từ lúc bác sĩ giúp bệnh nhân cảm thấy đủ an tâm để hợp tác.

PV: Có trường hợp nào khiến bác sĩ nhớ mãi không?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Có một bệnh nhân nữ 45 tuổi ở một huyện cách Hà Nội khá xa. Điều khiến tôi nhớ không phải vì ca nhổ quá khó, mà vì hành trình chị ấy tìm đến mình.

Trước đó, chị đã đi khám ở một cơ sở nha khoa gần nhà. Sau khi chụp phim, chị được thông báo chiếc răng khôn mọc rất sát ống thần kinh răng dưới nên trường hợp khá phức tạp và được khuyên nên tìm đến bác sĩ có nhiều kinh nghiệm về những ca khó. Chị kể rằng mình mang theo tâm trạng rất hoang mang, bởi càng tìm hiểu trên mạng lại càng lo lắng về nguy cơ ảnh hưởng đến dây thần kinh.

Điều bất ngờ là trước khi gặp trực tiếp, chúng tôi chỉ có vài phút trao đổi qua điện thoại. Chị gửi phim chụp, tôi xem qua và giải thích vì sao trường hợp này cần được đánh giá kỹ, những nguy cơ nào có thể gặp và quan trọng hơn là những gì có thể làm để hạn chế tối đa các rủi ro. Tôi không hứa đây sẽ là một ca đơn giản, cũng không nói rằng cứ sát dây thần kinh là sẽ nguy hiểm. Điều tôi muốn là bệnh nhân hiểu đúng tình trạng của mình để đưa ra quyết định với đầy đủ thông tin.

Sau cuộc gọi, chị quyết định bắt xe từ quê lên Hà Nội để thăm khám. Khi gặp trực tiếp, tôi vẫn dành thời gian xem lại toàn bộ phim chụp, đánh giá thêm trước khi quyết định phương án điều trị. May mắn là ca nhổ diễn ra thuận lợi. Chị không sưng đau hay có bất kì di chứng gì sau nhổ.

Điều khiến tôi nhớ nhất lại là câu nói của chị sau khi mọi việc kết thúc. Chị bảo: "Chị không nghĩ mình lại dám đi hơn trăm cây số chỉ vì một cuộc điện thoại mấy phút. Nhưng chính cách bác sĩ giải thích khiến chị cảm thấy mình được hiểu và có thể tin tưởng".

Thực ra, điều bệnh nhân tìm kiếm nhiều khi không phải là một lời khẳng định rằng ca nhổ sẽ dễ dàng. Họ cần một bác sĩ đủ kinh nghiệm để nhìn nhận đúng mức độ phức tạp của trường hợp, giải thích rõ ràng, trung thực và đưa ra phương án phù hợp. Niềm tin không đến từ những lời hứa, mà đến từ cảm giác mình được tư vấn một cách cẩn trọng và có trách nhiệm.

PV: Theo bác sĩ, điều gì khiến nhiều người sợ nhổ răng khôn đến vậy?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Phần lớn nỗi sợ đến từ những câu chuyện truyền miệng. Có người nghe bạn bè kể, có người đọc trên mạng, có người từng có trải nghiệm không tốt từ nhiều năm trước. Nhưng thực tế, không phải chiếc răng khôn nào cũng giống nhau.

Có trường hợp rất đơn giản, cũng có trường hợp phức tạp cần đánh giá kỹ trên phim chụp và lên kế hoạch cẩn thận. Điều quan trọng là người bệnh được thăm khám đúng và hiểu rõ tình trạng của mình, thay vì chỉ hình dung bằng những câu chuyện của người khác.

PV: Nhiều bệnh nhân nhận xét bác sĩ "nhổ rất mát tay". Bác sĩ nghĩ sao về lời khen này?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Tôi luôn trân trọng những lời nhận xét đó, nhưng điều khiến tôi vui hơn là khi bệnh nhân bước ra khỏi phòng khám với tâm trạng nhẹ nhõm.

Có người vừa đứng dậy đã cười và nói: "Em tưởng phải kinh khủng lắm". Có người lại bảo: "Giá như em đi nhổ sớm hơn thì đã không phải chịu đau lâu như vậy".

Với tôi, đó mới là điều đáng nhớ nhất. Một ca điều trị thành công không chỉ là xử lý được chiếc răng, mà còn giúp bệnh nhân vượt qua nỗi sợ đã theo họ rất lâu.

PV: Theo bác sĩ, một bác sĩ giỏi được đánh giá bằng điều gì?

BS Nguyễn Thanh Tuấn: Chuyên môn luôn là nền tảng, nhưng chuyên môn thôi thì chưa đủ. Mỗi ngày tôi đều tiếp xúc với rất nhiều cảm xúc khác nhau: Có người lo lắng, có người mất ngủ trước lịch hẹn, có người chỉ cần nghe tiếng máy đã run. Nếu bác sĩ chỉ nhìn vào chiếc răng mà quên mất người đang nằm trên ghế điều trị, trải nghiệm của bệnh nhân sẽ không trọn vẹn. Tôi nghĩ nhiệm vụ của mình không chỉ là điều trị, mà còn là giúp họ cảm thấy được lắng nghe, được tôn trọng và được đồng hành.

Cuộc trò chuyện khép lại bằng một chia sẻ rất ngắn của BS Tuấn: "Nếu có một điều tôi mong bệnh nhân nhớ về mình, thì đó không phải là người nhổ răng nhanh hay khéo, mà là người giúp họ nhận ra rằng có những nỗi sợ chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng. Khi bước ra khỏi phòng khám, điều tôi hy vọng họ mang theo không chỉ là một chiếc răng khôn đã được xử lý, mà còn là cảm giác mình đã mạnh dạn vượt qua một điều từng khiến bản thân lo lắng suốt nhiều năm".

Có lẽ, cũng vì vậy mà sau rất nhiều ca nhổ răng khôn, câu nói quen thuộc nhất BS Tuấn vẫn thường nghe là: "Hóa ra mình đã sợ quá lâu cho một việc nhẹ nhàng đến vậy".