Địa thế Nha Trang là một sự sắp đặt kỳ lạ của tạo hóa: những ngọn núi sừng sững lùi lại phía sau che chắn, biển sâu mở toang trước mặt, và những con sông bảng lảng vắt qua lòng phố thị như những vệt mực loang. Từ thuở những người đi biển đầu tiên phát hiện ra những tổ yến cheo leo nơi vách đá mồ côi ngoài khơi, cho đến khi mùi trầm hương huyền thoại ngấm vào thớ gỗ rừng sâu, đây đã luôn là một vùng đất hiền hòa và trù phú bậc nhất. Sự giàu có và bao dung mà thiên nhiên dành cho Nha Trang lớn đến mức, vào năm 1891, khi Alexandre Yersin vừa bước chân lên dải cát hoang vu này, vị bác sĩ người Pháp đã lập tức biết rằng ông sẽ không bao giờ rời đi nữa. Ông gửi gắm cả cuộc đời mình ở đây, đặt niềm tin tuyệt đối vào tương lai của một miền đất hứa.

Hơn một thế kỷ trôi qua, niềm tin của Yersin đã hiện hình thành một thành phố du lịch sầm uất và phát triển bậc nhất Việt Nam. Nha Trang hôm nay khoác lên mình lớp áo của một đô thị phát triển vũ bão, không chỉ với những khách sạn rực rỡ thắp sáng ven biển, mà còn là nơi hội họp của tất cả những resort cao cấp nhất nhì khu vực. Dù trong túi bạn có bao nhiêu tiền, Nha Trang vẫn có thể tiếp đón bạn với những kỳ nghỉ được đóng gói hoàn hảo và khiến bạn mỉm cười thỏa mãn mỗi khi rời đi.

Nhưng, như mọi vùng đất du lịch khác, nếu chỉ có những khách sạn, resort, những dịch vụ cơ bản và những trải nghiệm quen thuộc như cafe, tắm biển, ăn uống và chụp ảnh check-in, khách du lịch sẽ nhanh… chán, đặc biệt là với tệp khách trẻ. Trong suốt nhiều năm, Nha Trang vẫn tiếp đón nườm nượp du khách thập phương ghé thăm, nhưng dường như vẫn thiếu thiếu một thứ gì đó để giới trẻ thật sự tâm đắc. Nha Trong vẫn là một điểm đến gia đình, dành cho tất cả mọi người và chưa có gì thật sự dành cho niềm yêu thích khám phá của giới trẻ.

Đối với tôi, sự quyến rũ thực sự của một thành phố chưa bao giờ nằm ở những dịch vụ được sắp đặt chỉn chu. Nó ẩn giấu trong nhịp thở tự nhiên, xù xì và chưa qua gọt giũa của đời sống bản địa - thứ chỉ lộ ra khi bạn chấp nhận đánh đổi chút mồ hôi và bước ra khỏi vùng an toàn của những chiếc ghế tắm nắng êm ái. Hành trình này là một lời mời gọi lùi lại một bước, đi tìm những mảnh ghép nguyên bản còn sót lại của vịnh biển: chạm vào sự tự do, khoáng đạt trên dốc đá núi Cô Tiên; lắng nghe thời gian ngưng đọng ở xã đảo vắng Bích Đầm; và thả mình vào sự xinh đẹp, bình yên của làng chài Ninh Vân - nơi những giàn rong biển màu mỡ vẫn đang dịu dàng phơi mình dưới nắng.

Nhìn từ phía vịnh biển, cụm ba đỉnh núi liên tiếp của núi Cô Tiên sừng sững hiện lên như dáng hình một người đàn bà đang nằm ngửa mặt nhìn lên bầu trời xanh, xõa mái tóc dài tự do xuống lòng đại dương. Người dân địa phương kể rằng, ngọn núi là hóa thân của người vợ một vị chủ tướng, người đã chọn cái chết để bảo vệ tiết hạnh khi chồng ra trận. Sự chung thủy và nỗi đau đớn ấy hóa thành vách đá tảng che chắn cho Nha Trang trước giông bão nghìn đời nay. Vì thế, cái danh xưng "Cô Tiên" ở đây không phải để gọi cho lãng mạn hay hoa mỹ; nó mang một thứ đức tin trầm mặc, một sự kiêu hãnh xù xì bám rễ sâu vào lòng đất mẹ.

Nhưng đừng để cái dáng nằm đầy tính thần thoại ấy khiến bạn nghĩ đây là một cuộc viễn chinh khắc nghiệt. Núi Cô Tiên thực ra là một lời mời gọi đầy phóng khoáng cho những ai muốn tách mình khỏi những khối bê tông dưới phố để đặt chân vào một hành trình chinh phục gian nan hơn… một chút, trải nghiệm Nha Trang với một cuộc leo núi thong dong và ngắm nhìn thành phố từ phía trên cao.

 Để chạm vào ngọn núi, bạn chỉ cần chạy xe dọc đường Phạm Văn Đồng, rẽ vào đường Ngô Văn Sở, gửi chiếc xe máy cho một gia đình bản địa với giá vài nghìn lẻ rồi cứ thế thong dong bước dọc theo con đường mòn. Không có vé vào cổng, không có rào chắn thương mại. Hành trình lên đỉnh núi giống như một buổi dạo bộ đường dài, nơi bạn có thể vừa đi, vừa hít hà mùi cỏ dại khô hanh dưới cái nắng cuối chiều. Những mét dốc đầu tiên lên đỉnh số 1 có thể khiến lồng ngực bạn hơi thắt lại vì chưa quen nhịp, nhưng chỉ cần đi chậm lại, bạn sẽ thấy gió từ biển thổi vào rì rào, xoa dịu đi những giọt mồ hôi một cách nhanh chóng.

Là một người vận động rất nhiều, tôi đã khá chủ quan khi bắt đầu hành trình này và ngay từ 10’ đầu tiên, tôi đã bắt đầu nhìn về chiếc xe máy nhỏ xíu - đích đến của đỉnh 1 - đang cheo leo mờ mịt ở phía trên cao và đếm ngược. Bạn sẽ mất khoảng từ 30-40’ để chinh phục đỉnh đầu tiên này, và phần lớn mọi người sẽ dừng lại ở đây, tìm một khoảng đất bằng phẳng để ngồi ngắm nhìn thành phố bắt đầu lên đèn lấp lánh phía dưới. Nhưng nếu bạn thuộc kiểu người thích những cái chạm sâu hơn vào tự nhiên, chặng đường thong dong sang đỉnh 2 và đỉnh 3 mới là nơi sự tự do thực sự lên tiếng. Đoạn đường từ đỉnh 1 đến đỉnh 2 có phần dốc hơn, rải rác sỏi đá dăm đòi hỏi sự tập trung, nhưng đổi lại, tầm nhìn của bạn được mở toang ra một góc 360 độ. Bạn bước đi giữa lồng lộng gió trời, ngắm nhìn đại dương và thành phố thu nhỏ dần sau mỗi bước chân.

Phần thưởng lớn nhất của chuyến đi bộ này là một cảm giác tĩnh lặng tuyệt đối khi hoàng hôn buông xuống. Không còn tiếng nhạc xập xình từ những skybar, không còn tiếng còi xe bóp nghẹt. Nha Trang lúc này thu lại, nhỏ bé và lấp lánh như một chiếc rương báu bên bờ biển.

Khi đôi chân đã thấm mệt sau một buổi chiều dạo chơi, cuộc hành trình kết thúc bằng một sự nuông chiều vị giác: Một quán bánh căn vỉa hè bám đầy muội than ấm áp. Lớp vỏ bánh được đổ trong khuôn đất nung cháy xém giòn rụm, bên trên là những con mực cơm tươi rói còn nguyên độ sần sật ngọt lịm. Gắp một chiếc bánh nóng hổi, chấm ngập vào bát nước mắm xíu mại béo ngậy có thêm vài quả ớt xiêm xanh cay nồng đến tỉnh người. Đó không phải là thứ ẩm thực sang trọng, nhưng vị ngọt của biển và cái ấm áp của bếp than hồng chính là phần thưởng hoàn hảo sau một buổi chiều thong dong trên đỉnh Cô Tiên.

Ngập tràn trên TikTok và Threads những ngày qua là những đoạn clip cận cảnh về một hòn đảo hoang sơ: nước biển xanh ngắt một màu ngọc bích và những bãi tắm vắng người, những con đường cheo leo dẫn lên núi và những bờ biển hoang sơ vẫn còn… bò nhẩn nha gặm cỏ ở triền núi. Hòn đảo đang được lùng sục ấy là Bích Đầm - xã đảo biệt lập nằm ngay ngoài rìa vịnh Nha Trang.

Để ra được đến đây, bạn chỉ cần bước lên một chiếc cano đã đặt từ trước, hoặc mua vé từ một chiếc tàu gỗ dân sinh cũ kỹ tại cảng, nơi ngột ngạt mùi dầu máy trộn lẫn với mùi cá mặn đặc trưng của miền biển. Chiếc tàu lạch cạch nổ máy, chậm rãi đưa bạn rời xa những đường nét góc cạnh của những tòa nhà xa hoa để hướng về Bích Đầm - xã đảo xa xôi nhất, nằm nép mình bên rìa ngoài cùng của vịnh biển như một chiếc mỏ neo giữ lại ký ức của nhiều thập kỷ trước.

Bước chân lên cầu cảng Bích Đầm, thứ đầu tiên đập vào mắt bạn là sự tĩnh lặng. Ở đây không có tiếng còi xe, không có bóng dáng của những khu resort sang trọng, và tuyệt nhiên không có những lời chèo kéo mua hàng lưu niệm ồn ào. Không gian chỉ toàn một màu xanh ngọc bích trong vắt của nước biển, đúng như cái tên mà người ta đã đặt cho hòn đảo này.

Thời gian ở Bích Đầm như bị dòng hải lưu bỏ quên. Đi dọc theo con đường bê tông nhỏ uốn lượn quanh đảo, bạn sẽ bắt gặp những ngôi nhà quét vôi cũ kỹ đã bong tróc, bạc màu vì cái mặn chát của muối biển và gió khơi. Dưới bờ kè, lũ trẻ con da đen nhẻm, tóc khét mùi nắng đang vô tư chạy nhảy, cười đùa và lao mình xuống dòng nước mát. Cuộc sống hiện lên một cách giản dị và nhẹ nhõm, hoàn toàn tách biệt khỏi nhịp quay hối hả của thế giới chỉ cách đó 1 tiếng đi tàu. 

Sự thầm lặng của Bích Đầm không cần đến những câu chuyện lịch sử để trở nên đặc biệt, nó tự bản thân đã là một thế giới hoang sơ đầy lôi cuốn. Hãy thuê một chiếc xe máy cũ của người dân trên đảo, rồi cứ thế kéo ga dọc theo con đường bờ biển cheo leo bám theo vách đá. Hoặc nếu không tự tin về tay lái (bởi vì đường ở đây rất khó đi), bạn có thể thuê một chú xe ôm đưa mình đi khám phá cả ngày. Bích Đầm chưa bị biến thành một cái bẫy du lịch thương mại. Mọi thứ ở đây hoang sơ theo kiểu thô mộc nhất: những bãi đá kỳ vĩ bám đầy rêu bờ biển và những con đường mòn đầy sỏi đá dăm. Đường lên ngọn hải đăng nổi tiếng trên đảo là một thử thách thực sự. Cứ đi một đoạn dọc theo con đường nhỏ ấy, cảnh biển lại bất ngờ mở ra ngay dưới những tán cây xanh, không chuẩn bị trước, không sắp đặt.

Khi lên đến đỉnh hải đăng, tầm nhìn phóng thẳng ra khoảng không vô tận phía trước. Từ đây, bạn nhìn thấy những hòn đảo khác nhấp nhô, làn nước biển xanh ngắt lấp lánh dưới nắng và những con tàu cá nhỏ nhoi đang neo đậu ngoài khơi xa. Đó là cái giá xứng đáng cho những kẻ chấp nhận rời bỏ sự êm ái của đất liền để thử nếm trải hương vị của một chuyến chu du ngoài dự tính.

Thay vì vội vã bắt chuyến tàu chiều để về lại đất liền, sự xa xỉ đích thực là chọn ở lại, ngủ đêm trên đảo và ăn một bữa cơm dung dị ngay tại nhà dân. Đêm ở Bích Đầm tĩnh lặng đến mức bạn có thể nghe thấy cả tiếng sóng vỗ rì rào ngoài cầu cảng. Để rồi khi bình minh vừa ló rạng vào sáng hôm sau, khi hòn đảo còn chưa kịp thức giấc, bạn đã có thể một mình đi bộ ra những bãi biển hoang sơ vắng bóng người. Lao mình xuống dòng nước xanh ngắt, mát rượi trong vắt như ngọc bích, tận hưởng cảm giác chiếm trọn cả một góc đại dương cho riêng mình. Đó là khoảnh khắc tự do tuyệt đối, nơi mọi ồn ào của thế giới hiện đại hoàn toàn bị xóa nhòa.

Để chạm tới mảnh ghép cuối cùng của hành trình, bạn phải tạm biệt những con tàu và quay trở lại với mặt đất, chọn cách tiếp cận Ninh Vân bằng con đường bộ xuyên qua bán đảo Ninh Hòa. Cung đường đèo uốn lượn uốn khúc với những khúc cua ngặt nghèo đầy kích thích, một bên là vách đá dựng đứng trầm mặc, một bên là khoảng không mở toang ra vịnh biển xanh ngắt đón nắng sớm. Đi hết con đèo, Ninh Vân hiện ra biệt lập như một ốc đảo giấu mình sau những rặng núi. Ngay khoảnh khắc đổ dốc để tiến vào làng, bạn sẽ cảm nhận được một thứ áp suất hoàn toàn khác: âm thanh còi xe bóp nghẹt của phố thị lùi lại phía sau, nhường chỗ cho một không gian thông thoáng, trong lành và êm dịu của một làng chài vắng người.

Ấn tượng đầu tiên khi bước vào làng chài Ninh Vân là một sự ngăn nắp, sạch sẽ đến bất ngờ. Khác xa với mô-típ quen thuộc về những làng chài bám đầy rác thải nhựa hay mùi tanh tao nồng nặc, Ninh Vân thanh sạch một cách kỳ lạ. Không có sự xô bồ, không có những hàng quán chèo kéo khách du lịch. Không gian tĩnh lặng đến mức bạn có thể nghe rõ tiếng gió lùa qua những rặng cây bụi bên vách đá, và tiếng sóng vỗ rì rào đều đặn từ phía vịnh neo đậu những chiếc thuyền thúng tròn xoe. Con người ở đây sống thong thả, nhịp bước chân của họ chậm rãi như thể cái guồng quay hối hả của thế giới ngoài kia chưa từng có cơ hội chạm được tới mảnh đất này.

Sự tinh khiết của Ninh Vân không chỉ nằm ở bầu không khí, mà nó còn hiện hữu trong món quà quý giá nhất mà đại dương ban tặng cho nơi đây: rong biển. Nhờ vùng nước vịnh cực kỳ sạch, lặng sóng và được che chắn kỹ lưỡng, Ninh Vân trở thành cái nôi của nghề làm rong mứt, rong câu. Nếu thức dậy từ tờ mờ sáng hoặc lang thang nơi này vào mỗi buổi chiều, bạn sẽ bắt gặp khung cảnh người dân thong dong phơi rong biển dưới nắng. Dưới cái nắng gắt gao đặc trưng của miền Trung, những thảm rong biển trải dài chuyển dần từ màu đen thẫm sang sắc nâu đỏ lấp lánh như một bức tranh sắp đặt.

Càng về chiều, bạn sẽ càng cảm nhận rõ thứ cảm giác như thời gian đang ngưng đọng lại tại ngôi làng này. Sự bình yên được đóng gói và cất kỹ ở Ninh Vân, tách biệt hẳn với guồng quay điên cuồng ngoài kia. Con người ở đây ai cũng hiền lành, họ nhìn bạn và mỉm cười. Dưới ánh nắng chiều ấm áp và đã vơi dần đi sự gắt gỏng, bờ biển rộng hiện ra vắng vẻ, xanh ngắt một màu trải dài đến tận cuối tầm mắt. Bạn có thể ghé thăm hàng cây cổ thụ ven biển, đứng dưới những tán lá già đón gió để chụp vài tấm hình kỷ niệm, rồi thong thả đi dạo dọc bờ biển hoang sơ, lắng nghe tiếng sóng vỗ chầm chậm vào bờ cát.

Hành trình chinh phục con đèo để đến Ninh Vân và quay về trong ngày có thể hơi vất vả và bào mòn thể lực. Nhưng nếu bạn chấp nhận ở lại đây một đêm, rũ bỏ sự vội vã, đó mới là lúc bạn thực sự khám phá ra giá trị của nơi này: một khoảng lặng hiếm hoi để chậm lại, ngắm nhìn thiên nhiên hoang sơ và cho phép mình được thuộc về một thế giới khác trong chốc lát.

Du lịch chưa bao giờ là việc đi tìm một phiên bản hoàn hảo, không tì vết của một vùng đất. Ý nghĩa thực sự của những chuyến đi đôi khi nằm ở việc bạn chấp nhận rời bỏ sự nuông chiều của những căn phòng máy lạnh, để làn da bắt nắng, đôi chân mỏi nhừ, và để bản thân bị cuốn vào cái nhịp sống trần trụi, không bộ lọc của đời sống bản địa. Chỉ khi đó, bạn mới thấy được lớp da thịt thật sự của một thành phố, thay vì những lát cắt được đóng gói và thương mại hóa.

Nha Trang vẫn luôn đẹp, một vẻ đẹp rực rỡ và tràn đầy năng lượng. Nhưng sau khi đi qua dốc đá núi cô Tiên và ngắm những ngọn núi chìm vào hoàng hôn như một bức tranh, ngồi ngắm cảnh biển mở ra trước mắt ở dưới chân ngọn hải đăng Bích Đầm, và thả mình ngắm biển xanh rù rì bình yên ở làng chài Ninh Vân, bạn sẽ nhận ra Nha Trang thật sự là một vùng đất đặc biệt. Nó không chỉ lấp lánh ánh đèn của sự phát triển, mà còn có một đời sống khác nằm ngoài cuộc chạy đua vũ bão đó, một đời sống nơi có mùi rong biển phơi nắng ngai ngái, vị mặn mòi của mồ hôi và một khoảng không tĩnh lặng quý giá.

Đó là một góc nhỏ Nha Trang dịu dàng, nguyên bản - một vùng đất vẫn đang âm thầm giữ lại nhịp sống bình yên vốn có của riêng mình và sẵn lòng mở ra dành cho bất cứ ai tò mò khám phá. Đi qua những tọa độ ấy, thứ người ta mang về không phải là những bức ảnh check-in vội vã, mà là niềm vui mới trong tâm trí và một cảm giác thư thái, chậm rãi lắng đọng lại sau chuyến hành trình được hoà mình vào thiên nhiên. Một Nha Trang tự thân nó đã đủ bình yên và rộng lượng để vỗ về những trái tim muốn tìm về với tự nhiên.